از زمان اصلاح قانون تابعیت در آلمان در سال ۲۰۲۱، مسیر ویژهای برای اعطای تابعیت به کسانی باز شده که در دوره ناسیونالسوسیالیسم تحت آزار و تعقیب قرار گرفته بودند یا از نسل آنها هستند. این تابعیت به عنوان نوعی جبران خسارت در نظر گرفته میشود و به همین دلیل، موانع آن بهمراتب کمتر از روند معمول شهروندی است.
در روند عادی دریافت تابعیت آلمان، متقاضیان باید شرطهایی مثل ارائه مدرک زبان، مدت مشخصی از اقامت و قبولی در آزمون تابعیت را داشته باشند. اما در آنچه «تابعیت از مسیر جبران خسارت» نامیده میشود، این شرطها عمدا سادهتر شدهاند. مثلا کسی که به عنوان قربانی آزار نازیها یا از نوادگان او درخواست میدهد، لازم نیست دانش زبان آلمانی خود را ثابت کند. پایه قانونی این مسیر، اصلاحی در قانون تابعیت است. «چهارمین قانون اصلاح قانون تابعیت» در ۲۰ آگوست ۲۰۲۱ اجرایی شد و دایره افرادی را که حق استفاده از این مسیر را دارند، گستردهتر کرد. این قانون برای افرادی است که تابعیت آلمانی خود را از دست دادهاند یا به دلیل آزار نازیها هرگز نتوانستهاند آن را به دست آورند، و در عین حال بر اساس ماده ۱۱۶ قانون اساسی آلمان حقی برای دریافت تابعیت ندارند. از آن زمان تا پایان مارچ امسال، حدود ۱۰۱ هزار درخواست در اداره فدرال امور اداری (Bundesverwaltungsamt) ثبت شده است. در این مدت، به بیش از ۵۲ هزار نفر از این مسیر گذرنامه آلمانی داده شده و فقط شمار بسیار کمی از درخواستها رد شدهاند. بخشی از متقاضیان از اسرائیل (Israel) و بریتانیا (Großbritannien) بودهاند. این آمار از پاسخهای وزارت کشور فدرال (Bundesinnenministerium) به پرسشهای پارلمانی فرات کوچاک (Ferat Kocak)، نماینده حزب چپ، به دست آمده است.
این تفاوت، در نگاه دولت به تابعیت هم دیده میشود: در حالی که در روند معمول، تابعیت به زبان، مدت اقامت و آزمون گره خورده، در این مسیر خاص، دولت آلمان آن را صریحا نوعی جبران برای بیعدالتیهای دوران نازی میداند.