آلمان

شکاف آموزشی جنسیتی در آلمان: زنان جوان بیشتر به مدارک بالاتر می‌رسند

آمار تازه آموزشی در آلمان نشان می‌دهد زنان جوان بیشتر از مردان به مدارک بالاتر می‌رسند؛ هم‌زمان سهم مردان جوان خارجیِ بدون مدرک حرفه‌ای و خارج از آموزش هم بالا رفته است.

شکاف آموزشی جنسیتی در آلمان: زنان جوان بیشتر به مدارک بالاتر می‌رسند

در آمار تازه آموزشی آلمان، عنوان اصلی روی این نکته ایستاده که زنان جوان بیشتر از مردان به مدارک تحصیلی بالاتر می‌رسند. اما در دل همین داده‌ها، عدد مهم دیگری هم دیده می‌شود: در سال ۲۰۲۵، بیش از یک‌سوم مردان جوان خارجی ۱۸ تا ۲۴ ساله در آلمان نه مدرک حرفه‌ای داشتند، نه تحصیلاتشان از مدرک اول یا متوسطه فراتر رفته بود و نه در هیچ دوره آموزش یا بازآموزی شرکت می‌کردند.

این سهم ۳۴ درصد بود، در حالی که ۱۰ سال قبل ۲۴ درصد ثبت شده بود. در میان زنان جوان خارجی، این شاخص پایین‌تر است و رشد کندتری داشته است. سهم آن‌ها از ۲۲ درصد به ۲۶ درصد رسیده است. با این حال، این روند فقط به یک جنس محدود نمی‌شود و هر دو گروه را دربر می‌گیرد؛ هرچند مردان بیشتر تحت تأثیر آن هستند. در مجموع همه جوانان ۱۸ تا ۲۴ ساله، این وضعیت در سال ۲۰۲۵ شامل ۱۵ درصد مردان و ۱۱ درصد زنان بود، در حالی که یک دهه قبل این رقم برای هر دو گروه ۱۰ درصد بود.

اداره آمار فدرال آلمان (Statistisches Bundesamt) بخشی از باز شدن این فاصله را با تغییر ترکیب جمعیتی توضیح می‌دهد. طبق این توضیح، سهم جمعیت خارجی در این گروه سنی از ۱۲ درصد به ۱۷ درصد افزایش یافته است. این تفاوت در بازار آموزش حرفه‌ای هم دیده می‌شود. بر اساس آمار آژانس فدرال کار (Bundesagentur für Arbeit)، از میان متقاضیان دارای گذرنامه خارجی که نامشان در این نهاد ثبت شده بود، در سال ۲۰۲۵ فقط ۳۳ درصد موفق شدند جایگاه آموزش حرفه‌ای پیدا کنند.

این رقم برای متقاضیان آلمانی ۴۶ درصد بود. بخشی از این اختلاف به مدرک مدرسه برمی‌گردد: در ۳۴ درصد موارد، مدرک متقاضیان خارجی از Hauptschulabschluss فراتر نمی‌رفت، در حالی که این سهم برای متقاضیان آلمانی ۲۶ درصد بود. داده دیگری هم این تصویر را کامل‌تر می‌کند. بر اساس آمار سال ۲۰۲۳، در گروه سنی ۲۰ تا ۳۴ سال، ۳۷ درصد از خارجی‌ها اصلا هیچ مدرک حرفه‌ای نداشتند؛ در مقابل، این رقم برای آلمانی‌ها ۱۲ درصد بود.

در کنار این‌ها، یافته اصلی گزارش همچنان پابرجاست: در سال فارغ‌التحصیلی ۲۰۲۴، ۲۵۸٬۳۰۰ نفر مدرسه‌های آموزش عمومی را با مدرک عمومی ورود به دانشگاه ترک کردند که ۵۵ درصدشان زن و ۴۵ درصدشان مرد بودند. در پایین‌ترین مدارک اما وضعیت برعکس است: از ۱۳۳٬۱۰۰ مدرک اول مدرسه، ۵۹ درصد به مردان رسید. در تکرار پایه هم همین الگو ادامه داشت؛ از ۱۴۸٬۱۰۰ مورد مردودی در سال تحصیلی ۲۰۲۴/۲۰۲۵، ۵۶ درصد مربوط به مردان بود. این روند در دانشگاه‌ها هم ادامه پیدا می‌کند. از زنانی که در سال ۲۰۲۰ دوره کارشناسی را آغاز کرده بودند، ۳۴ درصد پس از ۸ ترم فارغ‌التحصیل شدند؛ این سهم برای مردان ۲۵ درصد بود. در رشته‌های با Staatsexamen هم از ورودی‌های سال ۲۰۱۸، ۳۵ درصد زنان و ۲۴ درصد مردان توانستند ظرف ۱۲ ترم مدرک بگیرند. با این همه، تصویر بسته به معیار سنجش می‌تواند تغییر کند. طبق تعریف اتحادیه اروپا از نرخ NEET، در سال ۲۰۲۵ در آلمان ۱۰٫۰ درصد از افراد ۲۰ تا ۲۴ ساله نه در آموزش بودند و نه شاغل؛ رقمی پایین‌تر از میانگین اتحادیه اروپا با ۱۲٫۹ درصد. در همین شاخص، زنان جوان با ۱۰٫۵ درصد کمی بیشتر از مردان جوان با ۹٫۶ درصد تحت تأثیر بودند.