وقتی در یک خانواده خانه، زمین یا پسانداز به نفر بعدی منتقل میشود، خیلی زود این پرسش پیش میآید که آیا اداره مالیات هم سهمی میبرد یا نه. تازهترین رقم اداره آمار فدرال آلمان (Statistisches Bundesamt) در نگاه اول پاسخ روشنی میدهد: مجموع مالیات تعیینشده برای ارث و هدیه در سال ۲۰۲۵ به ۲۱٫۴ میلیارد یورو رسیده است؛ یعنی ۶۰٫۸ درصد بیشتر از سال قبل و یک رکورد تازه. اما این جهش، بیشتر از هر چیز به انتقالهای بسیار بزرگ مربوط است؛ انتقالهایی که خانوارهای معمولی عملا با آنها سر و کار ندارند.
در مورد داراییهایی با ارزش ۲۰ میلیون یورو به بالا، مالیات تعیینشده نسبت به سال قبل بیش از دو برابر شده و ۱۴۶٫۸ درصد رشد کرده است. در عین حال، چیزی که در این آمار دیده نمیشود هم مهم است. این آمار فقط مواردی را ثبت میکند که اداره مالیات واقعا برای آنها مالیات تعیین کرده باشد. بخش بزرگی از ارثها و هدیهها زیر سقف معافیتهای شخصی قرار میگیرند، در نتیجه معمولا از مالیات معافاند و اصلا در این رقمهای میلیاردی ظاهر نمیشوند. برای همین، از خود رکورد مهمتر، همان سقفهای معافیت در قانون مالیات ارث است.
برای همسران و شریکهای ثبتشده زندگی، ۵۰۰ هزار یورو معاف از مالیات است. این رقم برای فرزندان ۴۰۰ هزار یورو، برای نوهها ۲۰۰ هزار یورو و برای دیگر افراد در طبقه مالیاتی ۱ برابر با ۱۰۰ هزار یورو است. در طبقههای مالیاتی ۲ و ۳ هم سقف معافیت در هر مورد ۲۰ هزار یورو تعیین شده است. یک نکته مهم دیگر هم مهلت ۱۰ ساله است: هرچه یک فرد در فاصله ۱۰ سال از یک شخص واحد دریافت کند، برای محاسبه مالیات با هم جمع میشود.
اگر آمار را بر اساس نوع انتقال جدا کنیم، ۱۳٫۳ میلیارد یورو از این مبلغ مربوط به ارث بوده که ۵۷٫۱ درصد بیشتر از قبل است. بالاترین رقم قبلی در این بخش در سال ۲۰۲۱ ثبت شده بود و ۹٫۰ میلیارد یورو بود. در مقابل، ۸٫۱ میلیارد یورو به هدیهها اختصاص داشته که ۶۷٫۳ درصد رشد نشان میدهد. در مجموع، آمار سال ۲۰۲۵ انتقال دارایی به ارزش ۱۴۱٫۱ میلیارد یورو را ثبت کرده است؛ یعنی ۲۳٫۱ درصد بیشتر از سال قبل. از این میان، ۵۱٫۶ میلیارد یورو مربوط به زمین و ساختمان بوده که ۱۱٫۲ درصد افزایش داشته است. در نهایت، خود اداره آمار روی یک تفاوت مهم هم تاکید میکند: «تعیینشده» لزوما به معنی «وصولشده» نیست. از زمانی که مالیات تعیین میشود تا وقتی این پول واقعا به حساب دولت برسد، هنوز مدتی زمان میبرد.